Avicenna [Ibn Sīnā]

in Albert the Great, Super Porphyrium 4.2, p. 59.1-32

Occurrence of the quotation formula
Avicenna, p. 59.12, 59.29-30
Paraphrase Critical
Ad oppositum autem huius est quod formatio potentiae generis secundum substantialia perfecta non est nisi in specie specialissima. Id enim quod est formatum in specie subalterna, adhuc est in potentia ad alteram formam; ergo suae naturae plenam non habet speciositatem. Id autem, unde transfertur nomen, plenae est speciositatis, ita quod secundum illam rei attribuimus dignitatem secundum felicitatem dictam et determinatam. Videtur ergo quod nomen hoc prius transfertur ad speciem specialissimam, quae perfectam habet sui generis et potentiae formationem. Inter has rationes dubitare se dicit Avicenna, quid potissimum dicatur. Utrumque enim dicit rationabiliter posse dici secundum inductas rationes. Sed sine praeiudicio dici potest quod, quia translationes secundum similitudinem fieri debeant, quod magis proprie et prius transfertur nomen ad speciem specialissimam quam ad speciem subalternam. Species enim subalterna aliquid habet generis et aliquid potentiae et aliquid privationis, nec tota est deducta ad speciei dignitatem, sicut species specialissima. Et quod dicitur, quod descendentibus prius occurrit species subalterna, nihil facit ad translationem nominis. Translatio enim non fit per rationem divisionis nec etiam per rationem resolutionis vel etiam compositionis, sed per solam rationem similitudinis. Ratione autem similitudinis planum est, quod prius transfertur ad speciem specialissimam et posterius ad speciem subalternam. De secunda autem quaestione dubitare videtur Avicenna, scilicet secundum quam illarum diffinitionum species habeat quod est universale, quamvis modica valde videatur esse ratio dubitationis.

Quoted text(s)

  • F. HUDRY (with an introduction by A. de LIBERA), Avicennae Logica - Texte latin, édition critique et introduction doctrinale, Vrin, Paris 2018., I-9(10), pp. 181-183
    Debemus autem scire, de specie quae una est de quinque in divisione prima, secundum quem istorum duorum modorum est species. Dicemus autem posse esse ut haec quinque membris divisio fiat taliter ut includat unum tantum duorum modorum et non alium. Cum enim dicitur quod nomen commune substantiale aut dicitur significare esse aut non, significans autem esse aut significat esse commune differentibus specie aut differentibus numero, non specie, tunc membrum significans esse continebit genus et speciem quae est statim post singularia, et excludet respectum speciei secundum intentionem quae est in relatione generis secundum membrum primum. Et postea « praedicatum de multis differentibus specie in quid?» dividetur in id quod est sic, de quo non praedicatur aliquid huiusmodi, et hoc erit quod vocatur genus tantum, et in id quod praedicatur de multis de quo praedicatur aliud huiusmodi, et secundum hunc respectum erit species. Sed haec divisio non attribuit naturam specialitatis secundum intentionem relativam absolute, sed ostendit nobis partem huius specialitatis secundum hunc respectum, scilicet quod est genus et habet specialitatem. Et ostendit nobis naturam speciei secundum respectum proprium salvam et integram. Possibile est autem dividi taliter ut det nobis speciem quae est secundum intentionem communem, et species secundum intentionem propriam sit in membro secundo, ita ut sit id quod est species specialissima, cui accidit esse speciem secundum intentionem quam posuimus esse magis propriam, aut quod est species quae fit genus. Cum aut dividitur universal , convenientior consideratio de illo est ut dividatur divisione quam habet comparatione suorum subiectorum, quibus est universale. Et tunc removebitur species secundum intentionem commune et non habebitur nisi postea et ex alio respectu. Et tunc species quae primo percipitur erit species secundum intentionem propriam. Si autem non curaverint de hoc nisi de dispositionibus universalium et de accidentibus eorum, quae sunt inter illa ex hoc quod sunt universalia — sicut hoc quod unum est communius vel magis proprium comparatione alterius, non comparatione singularium —, tunc proveniet tibi species relativa, sicut in proximo ostendemus. Non debet autem ut hic quinque membris sit includens omne id in quod dividitur universale. Aliquando enim aliquid dividitur in aliqua, et excluduntur ab eo alia quae non includuntur nisi in alia divisione: animal enim cum dividitur in loquens et inloquens, non erit nisi bimembris divisio, a qua excluditur volatile et gressibile, et tunc erit necesse fieri aliam divisionem. Non debes autem persistere in dicendo quod haec divisio quinque membris debeat includere omnem intentionem, quaecumque est universalis, et respectivum eius. Sed debes scire quod non ducit nos ad hoc implicitum nisi quia duo membra discreta conveniunt in uno nomine, quod est species. Convenientius est autem dicere quod, cum haec quinque habita fuerint, provenit ex comparatione quae est inter illa aliquid aliud, scilicet dispositio eius quod est magis proprium inter ea quae praedicantur in quid, comparatione magis communium, ita quod sit specialitas magis proprii, sicut ante hoc accidit etiam singularitas et individualitas, quas praetermiserunt non curantes de eis. Si autem voluerint facere divisionem ex qua detur nobis species secundum intentionem relativam, quae est communior, tunc conveniet dici quod nomen substantiale aut praedicatur in quid aut non.

References in current editions

  • AVICENNA, Avicennae peripatetici philosophi ac medicorum facile primi opera in lucem redacta …, mandata ac sumptibus heredum nobilis viri domini Octaviani Scoti, Venetiis 1508., Logyca, Pars 1. C. 8, f. 7rb