Avicenna [Ibn Sīnā]

in Albert the Great, Super Porphyrium 7.1, p. 113.5-66

Occurrence of the quotation formula
Avicenna, p. 113.8-9, 113.61
Paraphrase Neutral
Antequam de assignationibus accidentis tractemus, quibus antiqui accidens descripserunt, oportet nos tractare de differentia proprii et accidentis, secundum quod est unum de quinque universalibus. In hoc enim Avicenna dicit antiquos, qui de quinque tractaverunt universalibus, esse deminutos, qui descriptiones accidentis posuerunt, antequam distinguerent, in qua significatione accidens acciperetur, secundum quod est unum quinque universalium. (1) Cum enim omne quod est sit substantia vel accidens, ut dicit Aristoteles, et proprium propter hoc quod sequitur esse completum speciei, sit accidens, videbitur de necessitate quod proprium sit accidens. Et sic, si accidens sumitur pro omni eo quod non est substantia, videtur quod proprium non sit divisum ab accidente. Et sic universalia non sunt quinque, sed quattuor tantum. (2) Adhuc autem proprium non potest dici essentiale speciei, quia ex quo proprium sequitur totam compositionem speciei et completum esse ipsius, species intelligitur sine proprio; et cum non sit essentiale speciei, erit accidentale speciei. Et sic, cum in natura sit accidens et in comparatione ad proprium subiectum sit accidentale, totum ponetur in naturam et essentiam accidentis. Non ergo erit in aliqua consideratione nisi accidens. Et sic iterum sequi videtur quod non sint quinque universalia sed quattuor tantum. Si autem aliquis dicere velit quod duplex est comparatio | accidentis ad subiectum: aliquod enim accidens comparatur ad subiectum ut ad subiectum tantum - et hoc est accidens -, aliquod autem comparatur ad subiectum ut ad subiectum et causam, et hoc emanat de principiis subiecti et est proprium subiecto; et sic differt proprium ab accidente: Hoc stare non potest, quia omne accidens, ut dicit Aristoteles in ix primae philosophiae, causatur a substantia et stabilitur et ordinatur ab ipsa, et sine ipsa est fluens et indeterminatum; et sic sequeretur quod omne accidens esset proprium. Et sic iterum sequeretur quod non essent nisi quattuor universalia: genus scilicet et species et differentia et accidens. Hoc autem etiam probatur ratione, quia omne quod secundum ordinem naturae est prius aliquo, est causa ad illud, ut determinatur in libro causarum et in libro fontis vitae. Non potest autem negari, quin in ordine partium entis secundum ordinem naturae substantia sit ante accidens; accidens ergo omne comparatur ad substantiam sicut ad subiectum et ad causam. Hoc autem etiam dicit ratio nominis substantiae quae dicitur a ‘substando’, eo quod accidenti substat ut causa et subiectum. (3) Adhuc accidens ‘dividitur in accidens separabile et in accidens inseparabile’. Inseparabile autem accidens est quod causatur a principiis subiecti, et proprium etiam est accidens a principiis subiecti causatum. Videtur ergo quod proprium sit pars accidentis et in minori ambitu communitatis quam accidens. Adhuc Avicenna quaerit, quid vocatur accidens, quando accidens dicitur unum quinque universalium. Si enim accidens dicitur id, cuius tota natura est accidens, ut color vel albedo, cum talia sint et genera et species et differentiae et propria, videtur quod quinque universalia non differant re sed modo tantum, ut videtur.

Quoted text(s)

  • F. HUDRY (with an introduction by A. de LIBERA), Avicennae Logica - Texte latin, édition critique et introduction doctrinale, Vrin, Paris 2018., I-12(14), pp. 227-231
    Accidens vero commune est id quod est praedicabile de pluribus differentibus specie non substantialiter — ut album, non ut albedo. Non est autem hoc accidens illud quod est oppositum substantiae, sicut multi putant. Ipsum enim non praedicatur de suo subiecto sic ut sit ipsum, sed denominatur ab eo nomen. Haec autem quinque praedicantur uno modo, sicut iam saepe diximus. Accidens autem commune quod est hic, est sicut album et sicut unum et alia huiusmodi. Dicitur enim « Socrates est albus », id est Socrates est aliquid et albedo. Res autem habens albedinem est id quod praedicatur de Socrate praedicatione vera. Sed res habens albedinem non est accidens eo modo quo est oppositum substantiae, sed est contrarium accidentis secundum hanc intentionem. Praeter hoc dicimus etiam quod corpus aut est creatum aut aeternum ; aeternum autem vel creatum nec est genus nec differentia nec proprium nec species corporis, sed est de collectione praedicabilium hoc modo. Creatum autem non est accidens secundum hanc intentionem. Si enim ita esset, tunc accidens praedicaretur de corpore non denominative, et sic corpus esset accidens. Accidens autem intelligitur hic pro accidentali, quamvis non sit accidens secundum aliam intentionem. Accidentale autem aliud est proprium, aliud commune. Accidentale autem oppositum est substantiali et essentiali, accidens vero oppositum est substantiale. Essentiale autem aliquando est accidens, ut genus accidentis accidenti, sicut color albedini aliquando est substantia. Accidentale vero aliquando est accidens, aliquando est substantia. Hic autem accidens non intelligitur nisi accidentale, quamvis nondum ostendimus dispositionem accidentis quod est oppositum substantiae. Et hoc est quod primum non consideravit qui praeposuit assignationem horum quinque ante logicam. Deinde accidens commune habet descriptiones divulgatas, sicut haec qua dicitur (i) quod accidens est quod adest et abest praeter subiecti corruptionem, et sicut hoc quod dicitur (ii) quod accidens est quod potest idem habere et non habere, et (iii) quod est nec genus nec species nec differentia nec proprium, semper autem in subiecto subsistens. Consideremus ergo huiusmodi descriptiones divulgatas. Prima (i) autem multis modis vitiosa est, tum quia non nominatur in ea intentio quae est ei quasi genus — iam autem innuimus simile huic in aliquibus diffinitionibus differentiae — tum quia, si intelligitur ex adesse et abesse fieri et destrui, tunc accidentia communia inseparabilia non sunt ita. Isti autem concedunt quod accidens commune, aliud est separabile et aliud inseparabile. Si autem intelligitur ex hoc quod est in esse et in opinione, in utroque, tunc iam datur nomen quod secundum eos est tantum commune. Hoc enim quod hoc nomen abesse dicitur in esse et in opinione, dicitur aequivoce, secundum participationem tantum. Sed hoc est de hiis quae iam prohibita sunt, sicut postea manifestabitur hoc. Post haec autem, accidentalia quae non sunt essentialia quaedam sunt quibus remotis in opinione, impossibile est remanere id quod est non corruptum— sicut iam ostendimus in praedictis — et quaedam, post quae non est impossibile in opinione remanere non corruptum. De hiis autem omnibus non fit mentio in hac descriptione. Quae omnia innuuntur in secunda descriptione (ii). Multa enim ex accidentibus sunt semper permanentia. Semper autem permanens non est possibile non esse nisi in opinione tantum. Ipse autem non nominavit opinionem; si autem nominaret, sequeretur quod diximus. In descriptione autem per negationem tertia (iii), singularia accidentium conveniunt. Si autem addiderint ei « quod est universale huiusmodi », appropriabitur accidenti communi. Auctor autem huius artis addidit ei quiddam, scilicet quod est in subiecto subsistens. Hoc autem non addidit nisi quia putavit quod hoc accidens, quod est hic unum de quinque, est accidens quod est oppositum substantiae. lam autem dicitur quod utilitas huius additionis non est nisi ut distinguat inter illud et nomen quod nihil significat, sicut est buba. Sed hoc est fabulosum. Ipse enim, ex hoc quod dixit non esse genus, non intellexit nisi nomen quod significat intentionem universalem, quae nec est intentio generis nec speciei nec differentiae nec proprii ; ergo in hoc non convenit cum eo verbum non significans. Hoc enim, secundum quod auditur, non diffinit accidens ita ut, cum dicitur quod non est genus nec species nec differentia nec proprium, conveniat cum eo in hoc aliud nomen quod nihil significat. Unde oporteat apponi differentiam quae est inter hoc et illud. Si enim baec dictio non significaret nisi secundum quod auditur, convenirent in ea alia nomina audita quae sunt significantia nec sunt genus nec species nec differentia nec proprium. Expleta est pars prima libri primi collectionis primae. Et Deo, cui nihil est simile, sint gratiae infinitae.

References in current editions

  • AVICENNA, Avicennae peripatetici philosophi ac medicorum facile primi opera in lucem redacta …, mandata ac sumptibus heredum nobilis viri domini Octaviani Scoti, Venetiis 1508., Logyca, Pars 1. C. 11, f. 9va-b