Avicenna [Ibn Sīnā]

Quoted text(s)

• F. HUDRY (with an introduction by A. de LIBERA), Avicennae Logica - Texte latin, édition critique et introduction doctrinale, Vrin, Paris 2018., II-4, pp. 259-261
  Postquam iam ostendimus haec quinque universalia, debemus scire quoniam id quod ex illis est genus non est genus uniuscuiusque rei, sed solius suae speciei. Similiter et differentia non est differentia uniuscuiusque rei sed, secundum hoc quod est divisiva, est unius generis et, secundum hoc quod est constitutiva, est differentia speciei illius generis. Debes etiam scire quod unumquodque istorum potest esse genus, vel quasi genus, et differentia et species et proprium et accidens. Sensibile etenim est quasi species apprehendentis, et est genus audientis et videntis, et est differentia animalis. Gressibile quoque est genus bipedis et quadrupedis, et est species mobilis, et est proprietas animalis, et est commune accidens homini. Aliquando autem illa quinque conveniunt in uno. Genus autem non est genus differentiae ullo modo, nec differentia est species generis. Si enim ita esset, differentia egeret alia differentia. Differentia enim est intentio extra naturam generis : rationale etenim non est animal habens rationem, sed quiddam habens rationem, quamvis comitetur illud esse animal: « animal enim habens rationem » homo est. Si autem animal esset intra intentionem rationalis, tunc cum diceretur animal rationale, esset quasi diceretur « animal quod est animal et habens rationem » : habens enim rationem et rationale idem est. Cum autem genus praedicatur de differentia, est sicut cum praedicatur accidens inseparabile de eo de quo praedicatur, et non est intra esse eius, sed genus est differentiae quasi materia, cuius comparatio ad ipsum quodam modo est sicut comparatio proprii, quod est non omnis. Differentia vero constituit et dat ei esse in effectu, quamvis non sit intra diffinitionem eius et esse eius, sicut est intra ‘quale esse?’ rerum eius et sicut forma materiae. — Sed hoc est, si fuerit differentia generis absolute, et non fuerit extra esse eius ullo modo. Si vero diligenter attenditur, unumquodque eorum vere nonnisi de specie praedicatur. Haec autem omnia addisces in philosophia prima. Sed comparatio generis ad differentiam est sicut comparatio accidentis communis. Accidens vero commune aliquando comparatione generis est proprietas, et aliquando comparatione speciei accidens commune : sicut moveri voluntate quod est proprietas animalis et commune accidens homini. Aliquando autem est proprietas generis superioris, sicut albedo quae est de proprietatibus corporis compositi et est commune accidens homini ; et aliquando est de proprietatibus generis generalissimi. Aliquando autem accidens commune non est proprietas alicuius generis : accidit enim alii extra categoriam illam, sicut « non recipere magis et minus », quod est de comitantibus hominem et est commune illi et alii nec est proprietas alicuius generis. Postea enim scies quoniam et alia etiam generalissima habent hoc. Comparatio autem animalis ad hoc animal, secundum quod est animal et additur ei designatio, non considerata in eo rationalitate, est sicut comparatio generis ad individua, quoniam praedicatur de eo ut species — quae est species respectu individuorum — de individuis, non autem ut genus : non est enim genus nisi comparatione singulorum animalium secundum quod facta sunt rationalia. Similiter, rationale comparatione huius rationalis, non considerata in eo animalitate, est ei ut species secundum intentionem quam diximus, non autem ut differentia : est enim differentia singulorum animalium. Risibile etiam est ut species huic risibili, non considerato secundum hoc quod est homo : non est enim proprium nisi hominis et individuorum hominis. Similiter etiam album huic albo, secundum quod est album, designatum est ut species. Accidens quoque commune non est accidens commune nisi rei quae est subiectum, ut sit hoc album, non huic albo secundum quod est hoc album.

References in current editions

• AVICENNA, Avicennae peripatetici philosophi ac medicorum facile primi opera in lucem redacta …, mandata ac sumptibus heredum nobilis viri domini Octaviani Scoti, Venetiis 1508., Logyca, Pars 2. C. 3, f. 11vb-12ra