Averroes [Ibn Rušd]

in Albert the Great, Super Porphyrium 1.5, p. 11.6-33

Occurrence of the quotation formula
Averroes, p. 11.19-20
Paraphrase Neutral
Quae tamen proprietas non per unam rationem est in illis, ut ‘canis’, quod nomen est impositum latrabili et stellae caelesti et marino pisci propter unam proprietatem inventam in illis, quae est: omnia haec esse mordacia, cum tamen non una ratione mordacia sint. Analoga autem sive proportionaliter dicta sive, ut Arabes dicunt, ‘convenientia sunt media inter univoca et aequivoca’, quae sunt imposita diversis secundum esse et substantiam per respectum ad unum, cui proportionantur, ‘sicut ens, quod dicitur de substantia’ primo et principaliter ‘et de accidente’ secundario, quia est aliquid entis; ut quantitas dicitur ens, quia est mensura entis, et qualitas ens, quia est dispositio entis. Et hoc, ut dicit Averroes | in logica sua et Damascenus, fit tribus modis, scilicet proportione ad unum subiectum ut ens; et proportione ad unum efficiens actum, ut medicus dicitur vere medicus, qui secundum eam quae in ipso est, medicinam operatur; et medicus dicitur idiota medicum per experta vel inexperta imitans in opere medicandi et non operans secundum eam, quae in ipso sit, artem medicinae; et medicum dicitur instrumentum medicinae, per quod fit medicatio, ut clyster vel embotum vel aliquid huiusmodi. Dicitur tertio proportione eiusdem finis, ut sanum, quod principaliter est in aequalitate complexionis animalium, est et in cibo sicut conservante eandem sanitatem et in urina sicut indicante et in aëre vel loco sicut favente, et similiter est in aliis.

Quoted text(s)

  • AVERROES, Aristotelis Metaphysicorum libri XIIII cum Averrois Cordubensis in eosdem commentariis et epitome Theophrasti Metaphysicorum liber, Venetiis Apud Iunctas 1562 , L. 4, text. comm. 2, f. 65D-I
    Cum autem declaravit quod una scientia debet consyderare de ente, secundum quod ens est, vult declarare, quod hoc nomen ens non est equivocum. Si enim esset equivocum non consyderaret de eo una ars. Et d[ixit]: Et ens dicitur multis modis, etc. I[d est] et nomen ens dicitur multis modis, et non equivoce, sicut canis, qui dicitur de latrabili et marino: neque univoce, ut animal de homine et asino: sed est de nominibus, quae dicuntur de rebus attributis eidem, et sunt media inter univoca et equivoca. Et hoc intendebat cum d[ixit] sed attribuitur uni rei, etc. I[d est] et ista quae attribuuntur eidem non attribuuntur eodem modo, sed modis diversis, et quaedam attribuuntur eodem modo, sed diversantur secundum magis et minus. Sicut hoc nomen substantia, quae dicitur de formis et de individuo. Et quia sana attribuuntur sanitati modis diversis, sicut novem praedicamenta attibuuntur ad esse, quia sunt in vero ente, quod est substantia modis diversis, incoepit notificare diversitatem modorum, qui inveniuntur in talibus nominibus, ad demonstrandum quod ita est de hoc nomine ens cum substantia et cum aliis praedicamentis, et d[ixit] quoddam enim dicitur sanum, etc. I[d est] quaedam enim dicuntur sana quia attribuuntur sanitati hoc modo, s[cilicet] quia conservant sanitatem. Sicut dicimus quod exercitium est sanum, quia conservat sanitatem: et quaedam attribuuntur sanitati, quia faciunt sanitatem, sicut dicimus quod potio accepta est sana. Et similiter dicimus sanum signum, quod nunciat sanitatem: sicut dicimus de criticis laudabilibus: et similiter dicimus sanum illud, quod cito recipit sanitatem, sicut corpus mundum ab humoribus. Et cum adduxit ea, quae attribuuntur uni fini, induxit exemplum etiam de rebus, quae attribuuntur uni agenti, et d[ixit]: et similiter attibuitur esse medicum medicinae. I[d est] et similiter omne adiuvans actionem medicinae attribuitur medicinae. Et intendebat per hoc declarare, quod attributa ei, aut attribuuntur eidem fini, aut eidem agenti, aut eidem subiecto, sicut novem praedicamenta substantiae. D[einde] d[ixit] quoddam enim dicitur medicum, etc. I[d est] et quoddam enim dicitur medicum, quia acquirit artem medicinae, v[erbi] g[ratia] homo medicus: et quoddam, quia convenit actioni medicinae, v[erbi] g[ratia] dieta. D[einde] d[ixit] et quoddam, quia facit actionem medicinae, licet non sit medicus. Vetula enim quae medicabat cum illa herba, sicut dicitur, agebat actionem medicinalem, licet non erat medica. D[einde] d[ixit] et similiter etiam ens dicitur multis modis. Sed omnes illi modi attribuuntur uni primo enim et similiter hoc nomen ens, licet dicatur multis modis, tamen in omnibus dicitur ens, quia attribuitur primo enti substantiae. Et istae attributiones in unoquoque eorum sunt diversae.

References in current editions

  • AVERROES, Metaphysica. Tomus octavus operum Aristotelis Stagiritae. Peripateticorum Principis, universam illam scientiam complectens : quam Metaphysicam vocant vel sapientiam, quatuor decim digestam libris. Cum Averrois Cordubensis duplici expositione ... . Partiti euimus suae unicuique particuļe ... . Apposita sunt Aurea illa eipthomata metaphysicae quatuor secta tractatibus & ipsius Theophrasti librum Metaphysiciorum, Cominus de Tridino Montisferrati, Venezia 1560., L. IV, text. comm. 2, f. 90C-E