Averroes [Ibn Rušd]

in Albert the Great, Metaphysica XI.1.8, p. 469.26-77

Occurrence of the quotation formula
Averroes, p. 469.65
Digression Neutral
Sunt autem adhuc alii qui aliter solvunt inductam quaestionem. Dicunt enim omnium formas praeexistere secundum rationem et ideam in mente dei sive primae causae et hanc creare omnes formas. Et quia mens divina est ars omnium, sicut in arte fit univocum ab univoco, ita fit etiam in natura, quia naturam dicunt esse artificiatum dei. Huius autem dicti sui tales inducunt rationes. Dicunt enim iam esse probatum in libro peri geneseos substantiam nihil agere, sed omnem actionem esse primarum qualitatum vel earum quae causantur ex ipsis. Qualitates autem activas et passivas non agere dicunt nisi ad speciem similem sibi vel substantiae suae. Qualitatem autem similem sibi dicunt esse, sicut si calidum calefaciat et frigidum infrigidet vel forte calefaciendo dissolvat quaedam calidum et induret quaedam, et frigidum similiter coagulet vel constringat, sicut dictum est in iv meteororum. Simile autem substantiae suae est, sicut si calidum ignis rarefaciat et frigidum inspisset, quia rarum et spissum videntur dicere positionem in partibus substantiae quantae. Sic igitur dicunt, quod cum nihil horum inducat formam substantialem et praecipue eam quae non est forma corporalis, videtur eis, quod omnes tales praecipuae formae quae nec sunt corporales nec secundum situm corporis dimensae, sint per creationem primae substantiae, quae creat ipsas ex nihilo. Huius autem praecipuam dicunt esse rationem, quia cum constet omnes causas quae secundum ordinem sunt colligatae ab inferiori usque ad supremam, semper aliquid dignitatis et actionis habere in effectu, rationabile est primum maximam habere dignitatem; non autem potest habere dignitatem nisi in faciendo; si igitur aliae faciunt formas, videtur, quod illa penitus vacet ab efficiendo. Hoc autem est impossibile. Ergo videtur, quod illa efficiat id quod est in re principalissimum, hoc autem est forma. Igitur videtur, quod faciat formam, et constat, quod non facit ipsam ex aliquo, ergo facit eam ex nihilo. Contra hos autem obicit Averroes multa, dicens, quod isti destruunt potentias in rebus, quoniam cuius nullus est effectus in rebus, illius nulla est potentia, cum omnis potentia per aliquem motum reducatur ad actum. Cum igitur in rebus sensibilibus vel mobilibus numquam fiat actus nisi per creationem, oportet, quod nulla in materia sit potentia ad actum, nisi forte disponens materiam et non educens actum de potentia. Et hoc destruit totam philosophiam, quae est de potentia et actu et quidquid est de generatione et corruptione et quidquid est de natura, quia natura etiam est potentia quaedam, et destruit fere totum, quidquid est de natura omni.

Quoted text(s)

  • AVERROES, Aristotelis Metaphysicorum libri XIIII cum Averrois Cordubensis in eosdem commentariis et epitome Theophrasti Metaphysicorum liber, Venetiis Apud Iunctas 1562, L. XII, text. comm. 18, ff. 304G-K
    [304G-K] Una autem istarum opiniorum est, quod agens creat formam et ponit eam in materia. Et istorum quidam dicunt, quod illud agens non est in materia omnino, et vocant ipsum datorem formarum: et Avic[enna] est de illis. Quidam dicunt, quod illud agens invenitur duobus modis, aut abstractum a materia, aut non.[…] Tertia autem est opinio Arist[otelis] et est, quod agens non facit nisi compositum ex materia et forma. Et hoc fit movendo materiam et transmutando eam, donec exeat de ea illud, quod est in potentia in ea, ad illam formam in actu. Et in ista opinione est quaedam similitudo dicentis, quod agens non agit nisi ordinando segregata, et est sententia Empedoclis. Et nos dimisimus hanc scientiam de agente cum dicimus sententias hominum. Sed agens apud Aristo[telem] non est congregans inter duo in rei veritate, sed extrahens illud, quod est in potentia ad actum, et quasi congregat inter potentiam et actum, s[cilicet] inter materiam et formam, secundum quod extrahit potentiam ad actum, non destruendo subiectum recipiens potentiam, et tunc efficiunt in composito duo, s[cilicet] materia et forma. Et etiam assimilatur a creationi inquantum illud quod est in potentia, fit in actu: sed differt a creatione, quia non convenit per formam ex non forma.
  • AVERROES, Aristotelis Metaphysicorum libri XIIII cum Averrois Cordubensis in eosdem commentariis et epitome Theophrasti Metaphysicorum liber, Venetiis Apud Iunctas 1562 , L. XII, text. comm. 18, f. 305F-I
    [305F-I] Arist[oteles] autem sustentatur super hoc, s[cilicet] quod agens non invenit formam, creando eam. Quoniam, si creasset eam, tunc aliquid fieret ex nihilo. Et ideo forma apud ipsum non habet generationem, neque corruptione, nisi accidentaliter, s[cilicet] per generationem et corruptionem compositi. Et, cum homo conservaverit hoc fundamentum, nullus error accidet ei. Imaginatio ergo super creationes formarum induxit homines dicere formas esse et datorem esse formarum. [...] Dicunt enim quod agens non potest privare aliquid: actio enim agentis non est nisi in inveniendo, non in privando. Consydera igitur, quomodo reputant esse impossibile, quod agens transmutet ens ex esse in non esse, et non reputant esse impossibile ex non esse aliquid esse. Si igitur aliquis dixerit quomodo agens facit privationes? Dicemus sicut facit invenire, et est extrahere illud, quod est in potentia in actum. Generatum enim in actu est corruptum in potentia. Et omnis potentia non exit in actum, nisi propter extrahens, quod est in actu. Si igitur potentia non esset ens, non esset agens omnino. Et si agens non esset, nihil esset hic omnino in actu. Et ideo dicitur quod omnes proportiones et formae sunt in potentia in prima materia, et in actu in primo motore: et assimilatur aliquo modo esse eius, quod sit in anima artificis.

References in current editions

  • AVERROES, Metaphysica. Tomus octavus operum Aristotelis Stagiritae. Peripateticorum Principis, universam illam scientiam complectens : quam Metaphysicam vocant vel sapientiam, quatuor decim digestam libris. Cum Averrois Cordubensis duplici expositione ... . Partiti euimus suae unicuique particuļe ... . Apposita sunt Aurea illa eipthomata metaphysicae quatuor secta tractatibus & ipsius Theophrasti librum Metaphysiciorum, Cominus de Tridino Montisferrati, Venezia 1560., L.XII, text. comm. 14
Bibliographical notes
Edition updated and source corrected by A. BERTOLACCI.