Abihamidin [al-Ġazālī]

Quoted text(s)

• J. MUCKLE, Algazel’s Metaphyiscs : A Mediaeval Translation, St. Michael’s College, Toronto 1933, 27.5-29.28
  ludicium primum est quod intencio que dicitur universalis, suum esse est in intellectibus non in singularibus. Quidam vero audientes hoc quod dicimus quod omnes homines unus sunt in humanitate, et omnes nigredines una sunt in nigredine, putaverunt quod nigredo universalis sit aliquod unum quod sit, et homo universalis sit aliquod unum quod sit. Et anima universalis sit aliquod ens unum numero existens in singularibus naturalibus, sicut pater unus est multis filiis, et sicut unus sol pluribus campis; hoc autem purus error est. Si enim anima universalis esset una numero, et ipsa esset in Petro et lohanne, et ceteris; Petrus vero esset sapiens, et lohannis stultus, sequereter tunc unam animam esse peritam, et ignaram eiusdem rei simul, quod est inconveniens. Similiter si animal universale esset unum numero, et ipsum esset in pluribus individuis, tunc sequeretur unum et idem animal, esse aquatile gessibile duobus pedibus vel quatuor, et volatile, quod est inconveniens; esse autem universale non est nisi intellectibus cuius rei sensus hic est. Intellectus enim recipit forman hominis et certitudinem eius cum proponitur ei aliquod unum singulare; post quod si viderit aliud, non tamen renovabitur impressio in eo, sed remanet idem quod fuerat. Similiter si viderit tercium, vel quartum, et deinceps, profecto prime depiccionis venientis in intellectum de Petro, comparacio ad omnes homines, eadem est. Singuli enim homines non differunt in humanitate ullo modo. Si autem post illum videt lupum, tunc aliud quidditas esse, et alia depiccio diversa a prima fiet in eo. Id vero quod concipitur de individuo Petro, est forma singularis in intellectu. Sed quod ipsa universalis intelligitur, est ex hoc scilicet quod eius comparacio | ad omne individuum quod est, et fuit, et erit est una. Et qualecumque unum primum propositum fuerit intellectui, hanc depiccionem habebit, et aliud superveniens non augebit; verbi gracia, sicut si sint multa sigilla, eiusdem penitus imaginis, quorum uno si ceram aliquam impresserimus, proveniet inde forma, super quam si posuerimus secundum, vel tercium sigillum, non variabitur prima forma, nec subiectum imprimetur. Dicitur ergo quod depiccio que est in cera, est depiccio universalis, eo quod est depiccio omnium sigillorum sic quod convenit omnibus illis uno, et eodem modo, nec differt unum eorum ab alio in comparacione sui ad illam, et hoc, res est intellecta. Si autem posuerint unam, et eandem numero depiccionem esse in sigillo argenti, et in sigillo auri, et ferri hoc quidem inconveniens est nisi forte dixerint esse unam speciem, sed numero, impressio cuiusque sigilli una alia est ab alia. Verum est autem quod impressio eorum in cera, una est et depiccio veniens in ceram ex omnibus illis, una est. Similiter ergo oportet intelligi sigillacionem diffinicionum rerum in intellectu, et sensum universalitatis earum. Universale igitur secundum hoc quod est universale, existit in intellectibus non in singularibus, quoniam in exteriore esse, scilicet, esse actuali, non est homo universalis. Veritas enim humanitatis est in singularibus, et est in utrisque intellectibus. ludicium Secundum. Universale non potest habere plura singularia nisi unumquodque eorum discernatur ab alio, differencia, vel accidente. Si enim accipiatur universalitas per se nuda sine aliquo superaddito quod adjungatur ei, non potest imaginari in ea numeracio, et singularitas. Due vero nigredines in eodem subiecto simul esse non possunt; nigredo enim absolute sine dubio fit due, si inter utrasque fuerit diversitas, vel subiectorum, ut due nigredines in duobus subiectis, vel temporum, ut due nigredines in eodem subiecto diversis temporibus. Si vero subiectum fuerit unum, et tempus unum, tunc non imaginabitur numeracio. Similiter non imaginabuntur duo homines nisi unus eorum discernatur ab alio per aliquid quod sit preter humanitatem nudam universalem scilicet locum, formam, etc. Si enim inter illos non fuerit diversitas, et fuerint duo, concedi potest quod quilibet homo est duo, vel quinque et deinceps, et non discernetur numerus a numero; similiter de omni nigredine. Sed manifestum est hoc absurdum esse, quod sic probatur. Si enim in uno subiecto ponantur due nigredines, sic ut possit dici hec et illa et distinguatur una ab alia, tunc hoc quod dicitur de illa nigredine quod est nigredo, et quod est illa nigredo, vel est unum, et idem vel non. Si autem | fuerit unum et idem ita ut idem sit eam esse nigredinem et eam esse illam nigredinem, tunc quicquid dicitur esse nigredo, erit illa nigredo. Igitur ipsa alia nigredo quam posuimus, erit eciam illa nigredo. Non erit igitur ibi numeracio, nec dicetur hec et illa. Si vero hoc quod dicimus illa nigredo, sonat aliquid amplius quam hoc quod dicimus nigredo, tunc aliquid insuper adiunctum est nigredini sine dubio; fit igitur alia ab alia propter illud aliquid quod adiunctum est ei. Manifestum est igitur quod impossibile est dinumerari singularia eiusdem universalis, nisi addatur super universale aliqua differencia, vel aliquod accidens. Unde si causa prima fuerit una per se absque omni composicione differencie, vel accidentis, proffecto non imaginabitur in ea dualitas ullo modo.

References in current editions

• No reference