Sententia Peripateticorum [al-Ġazālī, Ibn Rušd, Ibn Sīnā]

Quoted text(s)

• J. MUCKLE, Algazel’s Metaphyiscs : A Mediaeval Translation, St. Michael’s College, Toronto 1933, p. 27.5-28.27
  [p. 27.5-28.27] ludicium primum est quod intencio que dicitur universalis, suum esse est in intellectibus non in singularibus. Quidam vero audientes hoc quod dicimus quod omnes homines unus sunt in humanitate, et omnes nigredines una sunt in nigredine, putaverunt quod nigredo universalis sit aliquod unum quod sit, et homo universalis sit aliquod unum quod sit. Et anima universalis sit aliquod ens unum numero existens in singularibus naturalibus, sicut pater unus est nraltis filiis, et sicut unus sol pluribus campis; hoc autem purus error est. Si enim anima universalis esset una numero, et ipsa esset in Petro et lohanne, et ceteris; Petrus vero esset sapiens, et lohannis stultus, sequereter tunc unam animam esse peritam, et ignaram eiusdem rei simul, quod est inconveniens. Similiter si animal universale esset unum numero, et ipsum esset in pluribus individuis, tunc sequeretur unum et idem animal, esse aquatile gessibile duobus pedibus vel quatuor, et volatile, quod est inconveniens; esse autem universale non est nisi intellectibus cuius rei sensus hic est. Intellectus enim recipit forman hominis et certitudinem eius cum proponitur ei aliquod unum singulare; post quod si viderit aliud, non tamen renovabitur impressio in eo, sed remanet idem quod fuerat. Similiter si viderit tercium, vel quartum, et deinceps, profecto prime depiccionis venientis in intellectum de Petro, comparacio ad omnes homines, eadem est. Singuli enim homines non differunt in humanitate ullo modo. Si autem post illum videt lupum, tunc aliud quidditas esse, et alia depiccio diversa a prima fiet in eo. Id vero quod concipitur de individuo Petro, est forma singularis in intellectu. Sed quod ipsa universalis intelligitur, est ex hoc scilicet quod eius comparacio | ad omne individuum l quod est, et fuit, et erit est una. Et qualecumque unum primum propositum fuerit intellectui, hanc depiccionem habebit, et aliud superveniens non augebit; verbi gracia, sicut si sint multa sigilla, eiusdem penitus imaginis, quorum uno si ceram aliquam impresserimus, proveniet inde forma, super quam si posuerimus secundum, vel tercium sigillum, non variabitur prima forma, nec subiectum imprimetur. Dicitur ergo quod depiccio que est in cera, est depiccio universalis, eo quod est depiccio omnium sigillorum sic quod convenit omnibus illis uno, et eodem modo, nec differt unum eorum ab alio in comparacione sui ad illam, et hoc, res est intellecta. Si autem posuerint unam, et eandem numero depiccionem esse in sigillo argenti, et in sigillo auri, et ferri hoc quidem inconveniens est nisi forte dixerint esse unam speciem, sed numero, impressio cuiusque sigilli una alia est ab alia. Verum est autem quod impressio eorum in cera, una est et depiccio veniens in ceram ex omnibus illis, una est. Similiter ergo oportet intelligi sigillacionem diffinicionum rerum in intellectu, et sensum universalitatis earum. Universale igitur secundum hoc quod est universale, existit in intellectibus non in singularibus, quoniam in exteriore esse, scilicet, esse actuali, non est homo universalis. Veritas enim humanitatis est in singularibus, et est in utrisque intellectibus.
• AVERROES, Aristotelis Metaphysicorum libri XIIII cum Averrois Cordubensis in eosdem commentariis et epitome Theophrasti Metaphysicorum liber, Venetiis Apud Iunctas 1562, L.III, text. comm. 20, f. 63 F-I
  [L.III, text. comm. 20, f. 63 F-I] Et etiam perscrutandum est, utrum principia sint universalia aut particularia. Si autem universalia, non erunt substantiae. Universalia enim sunt communia, quia sunt in pluribus: et commune non est hoc singulare, quod est substantia, sed est exemplar huic singulari, scilicet formae communis eis, et omnibus individuis habentibus illam formam: substantia autem dicitur esse hoc singulare: propter quod concluditur in secunda figura, quod substantia non est universale. D[einde] d[ixit]: si igitur dicitur praedicabile, etc. Si igitur universale est commune, secundum quod est singulare existens in pluribus, tunc Socrates erit compositum ex multis animalibus. In Socrate enim erit humanitas existens in omnibus hominibus, quia est hoc singulare in numero. Et sic Socra[tes] et omnia individua hominis erunt composita ex una re, et similiter erit compositus cum omnibus animalibus. Animalitas haec enim individualis existit in omnibus individuis animalium, aut individua animalium existunt in ea. Istae igitur quaestiones accidunt, si principia fuerunt universalia. D[einde] d[ixit]: si autem non fuerint universalia etc. Id est si autem non ponantur hic esse universalia entia, contingit ut scientiae necessariae non sint. Et hoc movit Platonem ad dicendum formas esse. D[einde] dixit scientiae enim omnium sunt universales. Et intendit Scientias Speculativas necessarias. Deinde dixit manifestum est igitur etc. Id est, et cum necesse est ut principia particularia cognoscantur non generabili cognitione neque corruptibili, necesse est hic esse principia universalia ante particularia.
• AVICENNA LATINUS, Liber de Philosophia prima sive Scientia divina, V-X. Édition critique par S. VAN RIET. Introduction par G. VERBEKE, Peeters-Brill, Louvain-Leiden 1980., V, 2, pp. 241.7-242.28
  [V, 2, pp. 241.7-242.28] Manifestum est ergo non esse possibile ut una natura habeat esse in his sensibilibus, ita ut in actu sit universalis, idest ipsa una sit communis omnibus; universalitas enim non accidit naturae alicui, nisi cum ceciderit in formatione intelligibili. Qualiter autem fiat hoc, considerabis ex hoc quod dictum est in libro De Anima;quod igitur in anima intelligitur de homine est id quod est universale; eius autem universalitas non est ex hoc quod est in anima, sed ex hoc quod consideratur ad multa signata habentia esse vel opinata: eorum enim iudicium quantum ad ipsum idem est. Ex hoc autem quod haec forma est dispositio in anima aliqua, est unum de individuis scientiarum vel formationum, quia, sicut aliquid diversis respectibus est genus et species, similiter aliquid diversis respectibus est universale et singulare. Haec igitur forma, secundum hoc quod est in anima, est aliqua formarum animae et est singularis; et, secundum hoc quod in ea multa conveniunt secundum aliquem trium praedictorum modorum, est universalis. Inter haec autem duo non est contrarietas. Non enim est impossibile hoc simul esse, scilicet ut sit una essentia et accidat ei communio relatione multorum. Communio enim multitudinis non potest esse nisi relatione tantum. Nisi enim relatio fieret ad multa, non esset communio vel participatio. Oportet ergo multa referri ad essentiam unam numero; essentia autem una numero ex hoc quod ita est, individua est sine dubio.

References in current editions

• None