Quidam Peripateticorum [Ibn Rušd, Ibn Sīnā]

Quoted text(s)

• AVERROES, Aristotelis Metaphysicorum libri XIIII cum Averrois Cordubensis in eosdem commentariis et epitome Theophrasti Metaphysicorum liber, Venetiis Apud Iunctas 1562, L. V, text. comm. 21. f. 130 I-K
  [L. V, text. comm. 21. f. 130 I-K] Idest, Perfectum dicitur multis modis, quorum unus est, illa, quorum nulla pars sua diminuitur, sed est totum, Totum enim est illud cuius nulla pars invenitur extra, et quod non est totum, est illud, cuius aliqua pars est extra illud. D[einde] dedit exemplum de rebus, quae dicuntur perfectae hoc modo, et d[icit] sicut tempus etc. I[d est] sicut tempora permanentiae entium naturalium, quae dicuntur mensurae essentiae vitae. Tempus enim vitae perfectum in unoquoque ente est illud, extra quod non invenitur tempus, quod sit pars illius temporis. Et secundum hunc modum dicitur mundus esse perfectus. Et secundum hunc modum dicitur homo perfectus, quando nullum membrum est extra illum, i[d est] quando non habuerit aliquod membrum diminutum. Et secundum hunc modum dicitur corpus esse perfectum, quia nulla dimensio invenitur extra illud, s[cilicet] dimensio quarta et universaliter dimensio illa est perfectio secundum quantitatem.
• AVICENNA LATINUS, Liber de Philosophia prima sive Scientia divina, I-IV. Édition critique par S. VAN RIET. Introduction par G. VERBEKE, Peeters-Brill, Louvain-Leiden 1977., IV, 3, pp. 213.70-215.16
  [IV, 3, pp. 213.70-215.16] Primum autem assignaverunt perfectum in rebus habentibus numerum, cum omne quod debet habere res, iam habet numero, et nihil restat de eo quod non habeat in se. Deinde transtulerunt hoc ad res habentes quantitatem continuam et dixerunt perfectum in statura, eo quod ipsa apud vulgum est numerata: ipsa enim non cognoscitur a vulgo nisi inquantum mensuratur; cum vero mensuratur, necesse est ut numeretur. Deinde transtulerunt hoc ad vires et qualitates; dixerunt enim: «hoc est perfectum virtute et perfectum albedine et perfectum pulchritudine et perfectum bonitate », quasi quicquid debet habere bonitatis, iam habeat et nihil remaneat extra. Deinde cum alicui fuerit additum aliquid eiusdem generis quo non est opus ei ad necessitatem vel ad utilitatem et similia, dixerunt superfluum, quia viderunt rem esse perfectam sine eo. Deinde si illud quo opus est rei, iam habet res, et cum eo habet etiam aliquid aliud sui generis quo non eget res quantum pertinet ad seipsam, sed, quamvis non egeat eo in ea, tamen prodest pro modulo suo: omne hoc dicitur ultra perfectionem et ultra finem. Hoc igitur est perfectum et perfectio, et est quasi nomen finis, et hoc primum est numero et deinde ceteris ab eo per ordinem, < .. . > quasi non dixerant quod ipsum perfectum sit totum et universum, et quod ternarius non sit perfectus nisi ob hoc quod habet principium et medium et finem, quae faciunt eum perfectum; principium enim perfectionis in numero erat. Deinde non est hoc in natura alicuius numerorum, inquantum est numerus, ut sit perfectus absolute; omnis enim numerus unius generis est ad addendum ei aliquid quod non est in eo, qui tamen est perfectus in denarietate vel in senarietate; sed inquantum est numerus non potest esse perfectus. Ternarius vero, inquantum habet principium, medium et finem, perfectus est. Sed binarius inquantum habet principium et finem tantum, est imperfectus, inquantum scilicet sunt duo inter quae non est aliquid suae naturae quod sit medium. Et secundum hoc considera ceteras divisiones, scilicet si sit medium et non finis vel medium et finis, quia iam amisit quod debebat ei esse principium. Item impossibile est esse duo principia in numeris quorum nullum sit medium ullo modo, nisi in binario numero, nec duo fines quorum unus < non > sit medius aliquo modo, nisi in binario numero; media vero in ceteris numeris cum possunt esse multa, tamen universitas eorum inquantum sunt media, sunt quasi una res. Item rei multae non est finis in quo quiescas. Igitur acquisitio principii in illo et finis et medii est perfectio quae maior potest contingere in ordine consimili, sed hoc non est nisi in numero, nec est hoc comprehensum nisi in tribus. Postquam autem venimus usque ad hoc, discedamus inde; non est enim noster usus loqui de huiusmodi rebus quae fabricantur super intentiones rhetoricas nec sunt de speculationibus demonstrativis.

References in current editions

• Auicenne perhypatetici philosophi ac medicorum facile primi Opera in lucem redacta ac nuper quantum ars niti potuit per canonicos emendata. Logyca. Sufficientia. De celo et mundo ... Alpharabius De intelligentijs. Philosophia prima. Venetijs: mandato ac sumptibus heredum ... (Venetiis, 1508), L IV, c. 3, (f. 86ra sqq)