Sapientia Peripateticorum [al-Ġazālī, Ibn Rušd, Ibn Sīnā, Liber de causis]

Quoted text(s)

• J. MUCKLE, Algazel’s Metaphyiscs : A Mediaeval Translation, St. Michael’s College, Toronto 1933, pp. 91.14-28
  [pp. 91.14-28] Secunda est quod quicquid est, secundum consideracionem perfeccionis, et inperfeccionis, dividitur in id quod tale est, ut non egeat sibi dari aliquid extrinsecus per quod acquiratur sibi aliqua proprietas cui quicquid fuit possibile, presens est, et hoc vocatur perfectum; et in id cui quicquid fuit possibile, non est ei presens sed eget aequirere quod non habet, et hoc vocatur inperfectum, antequam acquiratur ei perfeccio. Deinde inperfectum dividitur, et in id quod non eget ab alio aliquo a se aequirere aliquid quod sit ei acquirendum, et hoc vocatur sufflciens, et in id quod eget hoc, et hoc vocatur inperfectum absolute; perfectum vero quod iam habet quicquid oportuit, et est tale ut ab eo possit aliquid boni provenire alii, vocatur perfeccius, eo quod in se est perfectum et quasi ex superabundancia eius, procedit bonum ad alia.
• AVERROES, Aristotelis Metaphysicorum libri XIIII cum Averrois Cordubensis in eosdem commentariis et epitome Theophrasti Metaphysicorum liber, Venetiis Apud Iunctas 1562, Tr. I, 362 F-G, K
  [Tr. I, 362 F-G, K] Dicitur quoque perfectum de rebus, quae cum hoc, quod pervenerunt ad suam perfectionem, est etiam illud perfectum de se nobile. Et hoc modo dicimus res separatas etiam perfectas, et omnia causata esse imperfecta. Et cui maxime convenit hoc nomen perfecti secundum hunc modum est ipsum primum principium, quoniam ipsum est causa universi, et non causatum ab aliquo. Nam, cum ipsum habeat suam perfectionem de se, illa vero acquisierunt eorum perfectionem ab ipso, ipsum ergo est magis in ultima perfectione. Et dicitur perfectio largo modo de aliquo habente proportionem ad unamquanque rem, cui attribuitur perfectio. [...] Imperfectum autem dicitur ratione qualitatis multis modis. Scilicet de illo, quod non est perfectum, ut cum dicimus Musicum imperfectum. Et dicitur de eo, cuius perfectio in se non est nobilis, licet fuerit perfectus in suo genere. Et hoc modo dicimus caetera entia esse imperfecta respectu primi principii.
• AVICENNA LATINUS, Liber de Philosophia prima sive Scientia divina, I-IV. Édition critique par S. VAN RIET. Introduction par G. VERBEKE, Peeters-Brill, Louvain-Leiden 1977, IV, 3, pp. 215.17-217.47
  [IV, 3, pp. 215.17-217.47] Dico autem quod sapientes etiam transtulerunt perfectum ad certitudinem essendi; et ad verificandum illud dixerunt <...> quod perfectum est id quod est huiusmodi, cum hac condicione scilicet quod suum esse per seipsum, quantum perfectius esse potest, acquisitum est ei, nec inest de eo nisi quod est ad eum, nec comparatur ei aliquid de genere essendi superfluum super hoc, comparatione quae fit prima ad eum, nisi per causam quae sit aliud ab eo. Plus quam perfectum autem est id cui est esse quod débet habere et ab eo exuberat esse ad ceteras res, veluti si habeat suum esse quale oportet eum habere, et habet esse superabundans quo non est ei opus, et ab eo exuberet ad alia, et hoc sit ab eo essentialiter. Et hunc ordinem attribuerunt primo principio quod est ultra perfectionem, ex cuius esse in seipso, non ex causa alia ab eo, fluit esse exuberans a suo esse ad ceteras res. Et ordinem perfectionis attribuerunt intelligentiae ei quae, ex intelligentiis separatis in principio sui esse est in effectu, cui non commiscetur aliquid potentiae nec exspectat aliud esse. Si autem fuerit aliquid aliud ab ea hoc etiam est ab esse quod fluit a primo. Id autem quod est infra perfectum posuerunt duo, scilicet sufficiens et insufficiens. Sufficiens est id cui attributum est aliquid per quod acquisitum est ei complementum sui in seipso. Insufficiens vero absolute est id quod eget alio quod attribuat sibi completionem post completionem. Exemplum autem sufficientis est anima rationalis, quae est universitatis, sicut caeli. Ipsa enim per seipsam agit actiones quae sunt ipsius, et facit esse perfectiones quae debent esse ipsius, una post aliam, quae omnes non coniunguntur subito nec etiam remanent semper, nisi quod fuerit de suis perfectionibus quae sunt in suis substantiis et suis formis. Unde numquam cessant a potentia, quam vis in ipsis sit principium trahendi suam potentiam ad effectum, sicut hoc tu postea scies. Insufficiens autem est qualia sunt ea quae sunt in generatione et corruptione.
• A. PATTIN, Le Liber de causis. Édition établie à l'aide de 90 manuscrits avec introduction et notes, « Tijdschrift voor Filosofie », 28, 1966, pp. 90-203, pp. 136.39-138.70
  [136.39-138.70] Iam igitur manifestum est et planum quod causa prima longinqua est plus comprehendens et uehementius causa rei quam causa propinqua. Et propter illud fit eius operatio uehementioris adhaerentiae cum re quam operatio causae propinquae. Et hoc quidem non fit secundum hoc nisi quia res in primis non patitur nisi a uirtute longinqua; deinde patitur secundo a uirtute quae est sub prima. Et causa prima adiuuat secundam causam super operationem suam, quoniam omnem operationem quam causa efficit secunda, et prima causa efficit; uerumtamen efficit eam per modum alium altiorem et sublimiorem. Et quando remouetur causa secunda a causato suo, non remouetur ab eo causa prima, quoniam causa prima est maioris et uehementioris adhaerentiae cum re quam causa propinqua, Et non figitur causatum causae secundae nisi per uirtutem causae primae. Quod est quia causa secunda quando facit rem, influit causa prima quae est supra eam super illam rem de uirtute sua, quare adhaeret rei adhaerentia uehementi et seruat eam. Iam ergo manifestum est et planum quod causa longinqua est uehementius causa rei quam causa propinqua quae sequitur eam, et quod ipsa influit uirtutem suam super eam et seruat eam et non separatur ab ea separatione suae causae propinquae, immo remanet in ea et adhaeret ei adhaerentia uehementi, secundum quod ostendimus et exposuimus.
• A. PATTIN, Le Liber de causis. Édition établie à l'aide de 90 manuscrits avec introduction et notes, « Tijdschrift voor Filosofie », 28, 1966, pp. 90-203, 151.93-152.5
  [151.93-152.5] et intelligentia quidem est multa propter bonitates quae adueniunt el a causa prima. Et ipsa quamuis multiplicetur per hunc modum, tamen quia appropinquat uni, fit unum et non diuiditur. Et intelligentia quidem non recipit diuisionem, quoniam est primum creatum quod creatum est a causa prima, et unitas est dignior ea quam diuisio. Iam ergo uerificatum est quod intelligentia substantia est quae non est cum magnitudine neque corpus neque mouetur per aliquem modorum motus corporei: quapropter facta est supra tempus [et cum aeternitate], sicut ostendimus.
• A. PATTIN, Le Liber de causis. Édition établie à l'aide de 90 manuscrits avec introduction et notes, « Tijdschrift voor Filosofie », 28, 1966, pp. 90-203., 181.68-183.89
  [181.68-183.89] Causa prima est super omne nomen quo nominatur. Quoniam non pertinet ei diminutio neque complementum solum; quoniam diminutum est non completum et non potest efficere operationem completam, quando est diminutum. Et completum apud nos, quamuis sit sufficiens per se ipsum, tamen non potest creare aliquid aliud neque influere a se ipso aliquid omnino. Si ergo hoc ita est [apud nos], tunc dicimus quod primum non est diminutum neque completum tantum, immo est supra completum, quoniam est creans res et influens bonitates supra eas influxione completa, quoniam est bonitas cui non est finis neque dimensiones. Bonitas ergo prima implet ommia saecula bonitatibus; uerumtamen omne saeculum non recipit de illa bonitate nisi secundum modum suae potentiae. Iam ergo ostensum est et manifestum quod causa prima est super omne nomen quo nominatur et superior eo et altior.

References in current editions

• None