Peripatetici [al-Ġazālī, Ibn Sīnā, Liber de causis]

Quoted text(s)

• J. MUCKLE, Algazel’s Metaphyiscs : A Mediaeval Translation, St. Michael’s College, Toronto 1933, p. 112.17-113.9
  [p. 112.17-113.9] Motor autem est duobus modis, uno sicut quod amatur, movet amatorem, et id quod queritur querentem se [...] ex intelligencia enim nuda que non permutatur, nec provenit motus mutabilis, sicut predictum est hoc; igitur anima agens motum erit finite potencie eo quod corporata est, sed infunditur ei a quodam quod non est corpus per potenciam suam infinitam, et quod est liberum a materia sine dubio, sic ut potencia eius sit extra finitatem, et non sit agens motum, sed est motus propter illud in quantum amatur, et intenditur non quod assiduet motum, nec potest intelligi movere aliud moto qui non movetur in seipso, nisi secundum viam amandi, sicut res amata movet amatorem. Si quis autem dixerit quomodo potest intelligi hoc, ut intelligencia sit movens secundum amorem, dicetur quod motor huius modi, vel est sic ut queratur ipsum, sicut sciencia que movet inquisitorem sciencie secundum amorem eius, et id quod queritur est assecucio, vel est ut cum queritur assimilari alicui, sicut amatur magister a discipulo et movet illum ad hoc ut assimiletur ei; similiter est omnis res affectata que habet in se aliquid magis, et volnnt in ea sibi asimilari; non potest autem hic motus esse de divisione prima. Quod enim intelligitur de intelligencia hoc est quod non potest intelligi, ut corpus possit recipere eius essenciam.
• AVICENNA LATINUS, Liber de Philosophia prima sive Scientia divina, V-X. Édition critique par S. VAN RIET. Introduction par G. VERBEKE, Peeters-Brill, Louvain-Leiden 1980, IX, 4, 479.4-488.95
  [IX, 4, 479.4-488.95] […] Manifestum est igitur quod primum eorum quae sunt a causa prima unum numero est, et eius essentia et eius quidditas est unitas, non in materia. Unde nihil corporum vel formarum quae sunt perfectiones corporum est causatum eius propinquum, quia primum causatum est intelligentia pura, quia est forma non in materia, et ipsa est prima intelligentiarum separatarum, quas numeravimus. Videtur autem ipsa esse principium movens corpus ultimum secundum viam desiderii. [...] Palam igitur non posse esse ut primum causatum sit forma materialis ; sed quod non sit materia manifestius est. Necessarium est igitur ut causatum primum sit forma non materialis omnino, scilicet intelligentia. [...] Oportet igitur ut huiusmodi multitudo sit causa possibilitatis essendi aliam multitudinem simul a causato primo. Si enim non esset haec multitudo, profecto non esset possibile esse ab eo nisi unum, nec esset possibile esse ab eo corpus, et omnino non esset ibi possibilitas multitudinis nisi hoc modo tantum. lam autem manifestum est nobis ex praedictis quod intelligentiae separatae sunt plures numero. Igitur non habent esse simul ex primo, sed necesse est ut excellentior omnibus illis sit esse quod primum est ex eo, post quod sequitur intelligentia et intelligentia. [...] Oportet igitur ut, ex unaquaque intelligentia, fiat intelligentia inferior ea et esset tunc quousque possint fieri substantiae intelligibiles divisibiles multae numero propter multitudinem causarum, et usque huc perveniunt. Lam igitur vere manifestum est quod ex omni intelligentia superiore in ordine, secundum hoc quod intelligit primum, provenit esse alterius intelligentiae inferioris ea, sed, secundum hoc quod intelligit seipsam, provenient circuli per se tantum; corpus vero caeli fit ab ea et permanet mediante anima caelesti; omnis enim forma causa est ut sua materia sit in effectu: ipsa enim materia non habet existentiam.
• A. PATTIN, Le Liber de causis. Édition établie à l'aide de 90 manuscrits avec introduction et notes, « Tijdschrift voor Filosofie », 28, 1966, pp. 90-203, pp. 147.22 -149.64
  [ pp. 147.22 -149.64] Causa prima superior est omni narratione. Et non deficiunt linguae a narratione eius nisi propter narrationem esse ipsius, quoniam ipsa est supra omnem causam et non narratur nisi per causas secundas quae illuminantur a lumine causae primae. Quod est quoniam causa prima non cessat illuminare causatum suum et ipsa non illuminatur a lumine alio, quoniam ipsa est lumen purum supra quod non est lumen. Ex illo ergo facta est prima sola cuius deficit narratio; et non est ita nisi quia supra ipsam non est causa per quam cognoscatur, quia omnis quidem res non cognoscitur et narratur nisi ex ipsa causa sua. Cum ergo res est causa tantum et non est causatum, non scitur per causam primam neque narratur quoniam est superior narratione, neque consequitur eam loquela. Quod est quia narratio non fit nisi per loquelam, et loquela per intelligentiam, et intelligentia per cogitationem, et cogitatio per meditationem et meditatio per sensum. Causa autem prima est supra res omnes, quoniam est causa eis; propter illud ergo fit quod ipsa non cadit sub sensu et meditatione et cogitatione et intelligentia et loquela; non est ergo narrabilis. Et dico iterum quod res, aut est sensibilis et cadit sub sensu, aut est meditabilis et cadit sub meditatione, aut est fixa stans secundum dispositionem unam et est intellectibilis, aut convertibilis vel destructibilis cadens sub generatione et corruptione et est cadens sub cogitatione. Et causa prima est supra res intellectibiles, sempiternas et supra res destructibiles, quapropter non cadunt super eam sensus neque meditatio neque cogitatio neque intelligentia. Et ipsa quidem non significatur nisi ex causa secunda quae est intelligentia, et non nominatur per nomen causati sui primi nisi per modum altiorem et meliorem, quoniam quod est causati, est causae iterum, uerumtamen per modum sublimiorem et meliorem et nobiliorem, sicut ostendimus.
• A. PATTIN, Le Liber de causis. Édition établie à l'aide de 90 manuscrits avec introduction et notes, « Tijdschrift voor Filosofie », 28, 1966, pp. 90-203., 153.31-33
  [153.31-33] Et significatio illius est quod intelligentia ipsa est causa rerum quae sunt sub ea per hoc quod est intelligentia.

References in current editions

• None