Avicenna [Ibn Sīnā]

in Albert the Great, Metaphysica XI.2.34, p. 526.17-43

Occurrence of the quotation formula
Avicenna, p. 526.30, 526.41
Digression Critical
Sunt autem, qui ex hoc obiciunt, quod substantiae divinae non sciunt res, prout sunt, quia multae sunt et divisae et compositae et materiales et huiusmodi. Et haec obiectio ex ignorantia provenit, quia licet ista non accipiant causata a causa, sed a materia, tamen causa cognoscens causatum per seipsam cognoscit distantiam et dissimilitudinem sui a causato quolibet. Et si cognoscit istam dissimilitudinem, cognoscit et causam dissimilitudinis et modum, et sic cognoscunt omnia suo modo substantiae divinae. Nec fuit aliquid dicere, quod quidam ignari philosophiae tradiderunt dicentes, quod cognoscunt res in universali et non in particulari. Et videntur esse de hac opinione Avicenna et Isaac et Algazel, quia cognoscere in universali et in particulari non accidit nisi intellectui contemplativo. Et si nos philosophice loquamur, sicut debemus in hac materia, divinae substantiae contemplativo intellectu nihil cognoscunt nec talem habent intellectum, sed habent intellectum et sunt intellectus universaliter agens, sicut dictum est, et illi non convenit cognoscere universale vel particulare, sed potius cognoscere se et modos suos, quibus explicat seipsum in instrumenta, quibus operatur in materiam. Sed in hac scientia divina fere omnes errant, eo quod errorem Avicennae sunt secuti, et quidam nostrorum sequuntur eum etiam in his quae ipsimet non intelligunt.

Quoted text(s)

  • AVICENNA LATINUS, Liber de Philosophia prima sive Scientia divina, V-X. Édition critique par S. VAN RIET. Introduction par G. VERBEKE, Peeters-Brill, Louvain-Leiden 1980. , VIII, 6, pp. 417, 69-422, 65
    Sed quia ipse est principium omnis esse, tunc intelligit ex seipso id cui ipse est principium, et quod ipse est principium eorum quae sunt perfecta in singularitate sua, et eorum quae sunt generata corruptibilia, secundum suas species, uno modo, et secundum sua individua, alio modo. Non potest autem esse ut ipse sit intellector istorum variorum cum sua variatione secundum quod sunt variabilia, intellectu temporali individuali, sed alio modo quem ostendimus. Non enim potest esse ut ipse aliquando intelligat intellectu temporali quaedam ex eis esse, et aliquando intelligat intellectu temporali quaedam ex eis non esse, quia tunc unicuique istorum duorum esset forma intelligibilis per se; nulla enim duarum formarum remanet cum secunda; tunc igitur necesse esse esset variabilis essentiae. Item si corruptibilia non intelliguntur nisi secundum quidditatem spoliatam et secundum quod sequitur ea id per quod non individuantur, tunc non intelliguntur secundum quod sunt corruptibilia. Cum enim apprehenduntur secundum quod commiscentur materiae et accidentibus materiae et tempori et individualitati, tunc non sunt intellecta, sed sensata vel imaginata: nos autem iam ostendimus in aliis libris quod omnis forma sensibilis et imaginabilis non apprehenditur secundum quod est sensibilis et imaginabilis, nisi cum instrumento divisibili. Et, sicut attribuere aliquas ex multis actionibus ei quod est necesse esse est ei imperfectio, sic etiam attribuere ei multa ex modis intelligendi. Sed necesse esse non intelligit quicquid est, nisi universaliter, et tamen cum hoc non deest ei aliquod singulare, et ideo «non deest ei id quod minimum est in caelis et in terra», et hoc est de mirabilibus quod non potest imaginare nisi qui fuerit subtilis ingenii. Sed quomodo sit hoc, ratio haec est: quia enim ipse seipsum intelligit et quod ipse est principium omnis quod est, utique intelligit principia eorum quae sunt ab eo et quicquid nascitur ab eis, et quod quicquid est ex rebus omnino est necessarium esse propter eum; et iam ostendimus hoc. Igitur istae causae reducentur ad ea quae proveniunt ex eis, quousque proveniant ex eis res particulares. Quia enim primus novit causas et quae continentur sub eis, tunc etiam novit necessario id ad quod reducuntur, et tempora quae sunt inter ea, et quotiens reducuntur; impossibile est enim ut sciat illa et nesciat ista; est igitur apprehendens res particulares inquantum sunt universales, scilicet inquantum habent proprietates. Si autem appropriatur eis individuum, hoc erit respectu temporis alicuius vel dispositionis alicuius. Si vero accipiatur illa dispositio cum proprietatibus suis, erit etiam in ordine eorum, sed abstrahetur a principiis cuiusque eorum, scilicet sua species a suis individuis; unde abstrahetur a rebus individualibus; iam autem diximus quod sic abstrahi iam ponit individuis descriptionem et proprietatem eorum propriam. Si autem fuerit ilia species sic ut etiam apud intellectum sit individuum, erit tunc intellectui via ad ilIud descriptum, et hoc est individuum quod est unum in sua specie, cui non est alterum, sicut sol, verbi gratia, vel Iupiter. Si vera fuerit species dilatata in individuis, tunc non erit via intellectui ad descriptionem alicuius sui individui nisi prius designetur ei, sicut tu iam nosti. Redibo igitur et dicam quod, si tu scires motus omnium caelestium, scires etiam omnem eclipsim et omnem applicationem et disiunctionem quae est ei secundum modum universalem, ita quod diceres de aliqua eclipsi quod, post tempus motus qui est de tali ad talem, erit septentrionalis dimidialis, et quod luna discedens ab ea veniet ad oppositionem talem, et quod inter hanc et aliam eclipsim consimilem praeteritam vel futuram erit tantum temporis, et similiter scires quae est dispositio inter alias duas eclipses, ita quod non erit aliquid de his quae accidunt his eclipsibus quod tu nescias, sed tu scires hoc universaliter. Haec enim intentio potest dici de multis eclipsibus quia uniuscuiusque earum dispositio est haec dispositio; tu vero scies aliqua ratione quod ilIa eclipsis non est nisi una tantum, sed hoc non removet universalitatem, si memor es eorum quae praediximus. Sed, cum omni hoc, fortasse non poteris iudicare modo per hoc esse hanc eclipsim vel non esse, nisi scieris singularia, scilicet videndo motus sensibiliter, et scieris quantum temporis est inter hanc eclipsim visam et illam, sed tamen non est hoc te scire quod de motibus est unus motus cuius dispositio est talis qualem tu vidisti, et quod inter ilIam et eclipsim talem est tantum temporis; hoc autem tu potes scire hoc modo sciendi, sed tamen tu non scies illud ea hora qua dubitabis de eo an illae sint an non, sed oportet ut iam acquisitum sit tibi per visum aliquid assignatum ei per quod scias dispositionem illius eclipsis. Si autem negaverit aliquis hoc vocari cognitionem particularis modo universali, non contendam cum eo; nostra enim intentio nunc alia est ab hoc, scilicet ad faciendum cognoscere quomodo res particulares sciuntur et apprehenduntur tali scientia et apprehensione quod per eas variatur sciens et quomodo sciuntur scientia et apprehensione quod per eas non variatur sciens. Tu enim, si scires de eclipsi quomodo invenitur, et tu esses semper, profecto esset tibi scientia non de eclipsi absoluta, sed de omni eclipsi quae fit, et tamen esse illam eclipsim et non esse non variaret in te aliquid. Tua enim scientia in duabus dispositionibus esset eadem, scilicet quod eclipsis, quae est cum talibus proprietatibus, esset post talem eclipsim vel post esse solis in ariete taliter et tali momento, et quod esset post talem eclipsim et quod post eam esset talis, et haec sententia esset in te certa, scilicet quod esset ante illam eclipsim et cum ilia et post illam. Si autem, interposito tempore in hoc, cognosceres quod in hoc instanti haec eclipsis non est, sed in alio, tunc non remaneret illa tua scientia quae tunc est, sed fieret alia scientia, et esset quasi variatio quam praesignavimus, quia non potest esse ut in hora qua removetur eclipsis sis secundum hoc quod fuisti ante remotionem, et hoc est quia es temporalis et momentaneus. Primus vero, qui non subest tempori nec eius iudicio, multo remotior est ab hoc ut ipse iudicet in hoc tempore, vel in illo, secundum quod eclipsis est in illo, et secundum quod iudicium de ea est novum vel cognitio nova. Scias etiam quod tu non pervenisti ad scientiam eclipsium particularium, nisi per hoc quod comprehendisti omnes earum causas, et quod comprehendisti quicquid est in caelo de motibus; postquam autem comprehendisti omnes causas et esse earum, movisti te ad omnia causata.

References in current editions

  • AVICENNA, Avicennae peripatetici philosophi ac medicorum facile primi opera in lucem redacta …, mandata ac sumptibus heredum nobilis viri domini Octaviani Scoti, Venetiis 1508., Philosophia Prima, L. 9, c. 4
Bibliographical notes
Edition updated and source corrected by A. BERTOLACCI in A. BERTOLACCI, « Subtilius speculando ». Le citazioni dellaP hilosophia prima di Avicenna nel Commento alla Metafisica di Alberto Magno, « Documenti e Studi sulla Tradizione Filosofica Medievale », 9, 1998, pp. 261-339.