Algazel [al-Ġazālī]

in Albert the Great, Metaphysica III.3.1, p. 138.66-81

Occurrence of the quotation formula
Algazel, p. 138.73
Paraphrase Neutral
Sed si hoc aliquis confiteatur, obicit in contrarium huius Avicenna dicens ens dividi in causam et causatum, et hanc esse divisionem entis, secundum quod est ens. Entis autem theoria et omnium partium entis, quae sunt eius partes in eo quod est ens, est de Theoria primae philosophiae. Et ideo dicit omnium causarum speculationem non esse nisi philosophi primi. In idem et per eandem rationem consentit Algazel. Et his consentire videtur, quod haec scientia est de primis principiis entis et haec non videntur esse nisi causarum genera. Unde et in primo libro de numero quaesivimus et speciebus causarum, quarum etiam finitatem et statum determinavimus in secundo istius sapientiae libro, nec posset inquiri status causarum per singula genera, nisi etiam causarum pertineret ad eandem sapientiam consideratio.

Quoted text(s)

  • J. MUCKLE, Algazel’s Metaphyiscs : A Mediaeval Translation, St. Michael’s College, Toronto 1933, 2.31-3.5
    [2.31-3.5] Sciencia vero speculativa similiter dividitur in tria. Quorum primum dicitur sciencia divina et philosophia prima. Secundum dicitur sciencia disciplinalis vel mathematica,et vocatur sciencia media; tercium est sciencia naturalis et sciencia infima; hec autem sciencia non ob aliud dividitur in tria nisi quia onmia que intelliguntur, vel sunt omnino extra materiam nec coherent corporibus convertibilibus et mobilibus, ut est ipse deus altissimus, et angelus, et unitas, et causa, et causatum, conveniens et inconveniens, et esse, et privacio, et similia.
  • J. MUCKLE, Algazel’s Metaphyiscs : A Mediaeval Translation, St. Michael’s College, Toronto 1933, 4.17-5.5
    [4.17-5.5] Sciencie vero divine subiectum est id quod est communius omnibus scilicet esse, simpliciter, vel absolute. Quod autem queritur in hac sciencia sunt consequencia ipsum esse in quantum ipsum est esse tantum, que sunt substancia et accidens, universale et singulare, unum et multa, causa et causatum, in potencia et effectu, conveniens et inconveniens, quod debet, vel quod est necesse esse, et possibile et similia; hec enim omnia consecuntur esse ex hoc quod est ens non sicut triangulacio, et quadracio que consecuntur ens, sed postquam fit mensura, nec sicut paritas et imparitas que consecuntur ens, sed postquam fit numerus, nec sicut albedo, et nigredo, que non consecuntur ens nisi postquam fit corpus naturale. Et omnino quidquid dicitur quod non consequitur ens, nisi postquam fit subiectum alicuius harum duarum arcium scilicet mathematice et physice, profecto illud non pertinent ad consideracionem huius scientie divine. Incidit autem in hanc scienciam, consideracio de causa universi esse. Ens enim dividitur in causam, et causatum, et incidit consideracio de unitate cause et quod ipsa est necesse esse, et consideracio de proprietatibus eius, et quod reliqua encia pendent ex ea, et qualiter fluxerunt, ex ea. Sed consideracio huius sciencie proprie de unitate, vocatur sciencia divinia, et sciencia dominacionis.
  • J. MUCKLE, Algazel’s Metaphyiscs : A Mediaeval Translation, St. Michael’s College, Toronto 1933, 37.1 ff
    [37.1 ff] Ens dividitur in causam et causatum; sed quicquid habet esse per aliud causatum est; illud vero per quod habet esse, causa eius est et causa essendi illud totum, quod constat ex partibus, est esse parcium et coniunccio earum; non e canverso sic ut esse tocius sit causa esse parcium, sicut oximel non est causa mellis, et aceti, sed mel et acetum sunt causa eius, eo quod ipsum constat ex eis. Quod autem pars sit prior suo toto in tempore manifestum est. Sed si non separantur tempore sicut manus comparacione hominis, tamen sic se habent, scilicet, pars prior est toto. Quicquid igitur pars est tocius alicuius, causa est illius tocius. Causa igitur dividitur in id quod est pars essencie causati, et in id quod est extra. Quod autem est pars causati, dividitur in id cuius esse non sequitur (comitatur) esse causati, sicut esse ligni esse lecti; et in id cuius esse sequitur essencia causati, ut formam essencia lecti. Cum enim forma fuerit, necessario lectus erit; non sicut lignum, quamvis lectus sit quoddam totum quod non habet esse nisi ex coniunccione lignorum et forma. Cuius igitur fuerit comparacio ad causatum, ut comparacio lignorum ad lectum, vocabitur causa materialis. Et cuius fuerit comparacio ad causatum, ut forme ad lectum, vocabitur causa formalis. Id vero quod est extra, dividitur in id a quo res est, ut faber lecto, et vocatur causa efficiens, sicut pater filio, et ignis calori; et in id propter quod res est, non a quo, et vocatur causa perfectiva, et finalis, sicut causa finalis scamni est apte sedere. Proprietas autem cause finalis est ut propter eam cetere fiant cause…

References in current editions

  • J. MUCKLE, Algazel’s Metaphyiscs : A Mediaeval Translation, St. Michael’s College, Toronto 1933, Pars 1, Praepositio L. 2 (ed. MUCKLE: p.2, v. 31 sqq)
Bibliographical notes
Source enhanced and corrected by M. SIGNORI in M. SIGNORI, « Ut limpidius hoc clarescat ». A Survey of al-Ġazālī’s Quotations in Albert the Great’s Works, « Documenti e studi sulla tradizione filosofica medievale », XXX, 2019, pp. 471-623.