Algazel [al-Ġazālī]

in Albert the Great, Metaphysica XI.2.10, p. 495.63-73

Occurrence of the quotation formula
Algazel, p. 495.67
Digression Neutral
Haec igitur quibus plenae sunt intelligentiae, per influentiam substantiae primae influunt et agunt in animas caelorum, et caeli exsequuntur ea per motum, sicut diximus. Hanc autem opinionem elegit sequi Algazel et quidam alii de sapientibus Arabum. Et hoc quod hic intendimus accipere, est, quod etiam isti consentiunt in hoc quod caeli sunt animati. In idem autem pentius videtur consentire Iudaeus philosophus, qui Rabbi Moyses vocatur, et Iudaeus, qui ante ipsum fuit in philosophia magnus, qui vocatur Isaac.

Quoted text(s)

  • J. MUCKLE, Algazel’s Metaphyiscs : A Mediaeval Translation, St. Michael’s College, Toronto 1933, 104.30-105.5
    [104.30-105.5] Sentencie de hoc sunt hec quod celestia corpora sunt mobilia per animam, et per voluntatem, et percipiunt hec singula statim cum fuerint, et per hoc quod moventur aliquid intendunt. Non intendunt autem curare ista inferiora, sed desiderant assimilari substancie nobiliori se inter quam, et corpora non est ulla communicacio, que vocatur a philosophis intelligencia nuda, et in lege vocantur spiritus deo proximi, et quod intelligencie sunt multe.
  • J. MUCKLE, Algazel’s Metaphyiscs : A Mediaeval Translation, St. Michael’s College, Toronto 1933, 112.1-115.21
    [112.1-115.21] Sentencia quarta est de probando esse intelligencias nudas. Motus enim celi significat vere esse substanciam excellentem, non mutabilem, que non est corpus, nec inpressa corpori. Et huius modi substancia vocatur intelligencia nudata. Motus vero non significat eam esse, nisi mediante remocione finitatis tue; predictum est enim hunc motum ab eterno esse sine fine. Eget igitur semper rectore scilicet, virtute movente illud incessabiliter. Inpossibile est autem ut in corpore sit virtus ad agendum aliquid infinitum. Omne enim corpus divisibile est, sed dividitur per hoc quod ponitur dividi in potencia. Si vero putaverimus illud dividi hoc modo, tunc aliquid potencie vel erit movens sine fine, et tunc pars non differret a toto, quod est inpossibile, vel movens cum fine, et similiter alia eciam erit pars movens cum fine et sic compositum ex illis, erit finitum. Certum igitur est non posse intelligi quod virtus sit ad rem infinitam, que sit in corpore. Igitur motus iste eget motore expoliato a materiis. Motor autem est duobus modis, uno sicut id quod amatur, movet amatorem, et id quod queritur querentem se. Alio, sicut anima movet corpus, et gravitas movet corpus deorsum; primus vero modus est propter quem est motus, secundus a quo est motus; motus vero circularis eget assiduitate agentis, a quo est motus. Et hic agens non est nisi anima mutabilis; ex intelligencia enim nuda que non permutatur, nec provenit motus mutabilis, sicut predictum est hoc; igitur anima agens motum erit finite potencie eo quod corporata est, sed infunditur ei a quodam quod non est corpus per potenciam suam infinitam, et quod est liberum a materia sine dubio, sic ut potencia eius sit extra finitatem, et non sit agens motum, sed est motus propter illud in quantum amatur, et intenditur non quod assiduet motum, nec potest intelligi movere aliud moto qui non movetur in seipso, nisi secundum viam amandi, sicut res amata movet amatorem. Si quis autem dixerit quomodo potest intelligi hoc, ut intelligencia sit movens secundum amorem, dicetur quod motor huius modi, vel est sic ut queratur ipsum, sicut sciencia que movet inquisitorem sciencie secundum amorem eius, et id quod queritur est assecucio, vel est ut cum queritur assimilari alicui, sicut amatur magister a discipulo et movet illum ad hoc ut assimiletur ei; similiter est omnis res affectata que habet in se aliquid magis, et volunt in ea sibi asimilari; non potest autem hic motus esse de divisione prima. Quod enim intelligitur de intelligencia hoc est quod non potest intelligi, ut corpus possit recipere eius essenciam. Monstratum est enim quod intelligencia non potest sustinere in corpore; non restat igitur nisi quia diligit assimilari ei, acquisicione forme consimilis illi, et approximare ei per conformacionem, sicut filius assimilari patri, et discipulis magistro; non potest autem hoc esse ex precepcione illius, vel obediencia istius, quoniam preceptor intencionem habet in precipiendo quod significat diminucionem, et recepcionem permutacionis; obedientem quoque oportet habere intencionem in obediendo, que intencio est idquod intenditur. Complere enim mandatum in quantum mandatum est tantum sine fructu, inpossibile est. Cum autem certum fuerit non posse esse hoc, nisi secundum viam consimilandi amato, habebit tunc tres condicciones; prima est ut anime querenti asimilari, insit imaginacio forme que queritur, et essencie que amatur; alioquin erit sibi voluntas querendi quod nescit, et hoc est inpossibile. Secunda ut illa forma sit apud eam precipua; alioquin non posset intelligi fervor amoris illius. Tercia ut possibile sit sibi acquirere illam secundum aptitudinem sui, quoniam si esset impossibile, tunc non posset intelligi eam inquirere assimilari ei per voluntatem puram intelligibilem, sed secundam putacionem et estimacionem que sunt accidentalia facilia removere, nec permaneret semper; necesse est igitur ut anime celi insit apprehensio pulcritudinis illius amati ad hoc, ut ex imaginacione illius pulcritudinis, crescat fervor sui amoris qui facit eam contemplari superius ut ex eo proveniat sibi motus per quem possit aplicari ad id cui querit asimilari; igitur imaginacio est causa pulcritudinis fervoris amoris, et fervor amoris causa est inquisicionis. Et inquisicio causa est motus. Et illud amatum, vel est primus, et verus, vel est id quod propinquius est primo ex angelis propinquis scilicet, intelligenciis nudatis eternis, inpermutabilibus, quibus nichil deest de perfeccionibus quas habere possibile est. Si quis autem dixerit quod necesse est distinguere inter ardorem buras amoris, et hoc ardenter amatum, et formam que queritur acquiri per motum, dicetur quod cursus omnie inquisicionis est ad id quod proprium, vel propinquum, est ad necesse esse, quod est stabile in effectu, et in quo nichil est in potencia; esse enim aliquid in potencia imperfeccionis est. Quoniam intelligitur quod non habet complementum eorum que potest acquirere. Quicquid enim est in quo est aliquid in potencia aliquo modo, illud inperfectum est illo modo. Et inquisicio eius non est nisi ut id quod est in eo in potencia, veniat ad effectum. Igitur inquisicio universitatis est acquisicio perfeccionis, et quicquid est in quo plura eunt in potencia, illud vilius est sine dubio, et quicquid ex omni parte est in effectu illud perfectum est; homo vero in sua substancia aliquando est in potencia, aliquando in effectu. Cum vero sit in sua substancia in effectu, non cessat tamen in suis intencionibus esse in potencia, nec consequitur finem perfeccionis dum est in corpore, nec removetur ab eo potencia. Corpus vero celeste non est in potencia in sua substancia ullo modo; non enim cepit esse, nec est in potencia eciam in suis intencionibus essencialibus nec in figura, sed est in effectum, et habet quicquid ei possibile fuit habere; habet igitur ex figuris nobiliorem que est spherica. Et ex maneriis, nobiliorem scilicet, luminosam, et similiter de ceteris formis. Unde nichil restat nisi unum quod non est possibile esse ei in effectu scilicet, situs. Cum enim posueris illud in aliquo situ, potest eciam statim illud poni in alio situ, eo quod non potest esse simul secundum unam disposicionem, in duobus sitibus. Quod si non esset in eo aliquantulum in potencia, pene esset simile intelligenciis nudis; nullus autem situum est ei magis dignior priusquam alius, sic ut ille semper comitetur se, derelictis ceteris; postquam autem non fuit sibi possibile habere omnes situs in effectu, possibile est autem eos omnes uniri in specie per successionem; voluit idcirco ut quecumque haberet situm, haberet illum in effectu et omnes essent per successionem, ad hoc ut species situum essent ei perenniter in effectu. Sicut homini cui quoniam non fuit possibile semper permanere personaliter in effectu, ordinatum est ut permaneat semper in specie, secundum modum successionis. Motum eciam circulari proprium est, adesse eciam in effectu per hoc quod pene remotus est a varietate; motus enim rectus si fuerit naturalis, variabitur in velocitate circa suum finem; circularis autem perseverat uno et eodem modo; igitur corpus celeste postquam studuit ad permanendum sibi speciem situum in effectu perenniter; ergo iam assimilatum est substanciis nobilibus quanto amplius sibi possibilis fuit. Unde propter hoc quod querit assimilari, servit ipsum domino seculorum; per hoc autem quod servit, intendit apropinquare, et per appropinquare, intendit amplius vicinari, et intencio de hoc quod querit vicinari, est vicinari ei proprietatibus, non loco; hoc enim inpossibile est ei; igitur hec est intencio que facit moveri celos.
  • J. MUCKLE, Algazel’s Metaphyiscs : A Mediaeval Translation, St. Michael’s College, Toronto 1933, 121.14-21
    [121.14-21] Ex intelligencia vero secunda, provenit intelligencia tercia et circulus signorum. Et ex intelligencia tercia provenit intelligencia quarta, et circulus saturni, et ex quarta quinta et circulus iovis. Et ex quinta, sexta, et circulus martis, et ex sexta, septima, et circulus solis. Et ex septima, octava, et circulus veneris, et ex octava, nona, et circulus mercurii, et ex nona, decima, et circulus lune, et sic completum est esse omnium celestium simul.

References in current editions

  • J. MUCKLE, Algazel’s Metaphyiscs : A Mediaeval Translation, St. Michael’s College, Toronto 1933, L.1, tr. 4, dist. 3 (ed. MUCKLE: p. 104 sqq)
Bibliographical notes
Source enhanced and corrected by M. SIGNORI in M. SIGNORI, « Ut limpidius hoc clarescat ». A Survey of al-Ġazālī’s Quotations in Albert the Great’s Works, « Documenti e studi sulla tradizione filosofica medievale », XXX, 2019, pp. 471-623.