Avicenna [Ibn Sīnā]

Quoted text(s)

• F. HUDRY (with an introduction by A. de LIBERA), Avicennae Logica - Texte latin, édition critique et introduction doctrinale, Vrin, Paris 2018., I-11(13), pp. 218-221
  Hoc autem non est nisi in differentiis negativis sive privatoriis, quae vere non sunt differentiae. Cum enim dicimus quod animal aliud est rationale, aliud irrationale, irrationale non stabilivit speciem aliquam oppositam rationali, nisi forte contigerit quod quicquid est irrationale esset una species, sicut id quod non dividitur in aequalia sub numero est una species, id est impar, aut si homo non erubesceret ponere animal irrationale genus brutorum et speciem animalis. Sed quamvis hoc aliquis faceret, adhuc tamen ostendemus quod irrationale vere non est differentia, sed est quiddam comitans. Similiter etiam de omnibus privativis : privativae enim comitantes sunt rerum, comparatione intentionum quibus carent : irrationale enim non intelligitur nisi in respectu rationalis. Species ergo habet intentionem suam et differentiam suam, quae est aliquid existens in essentia sua, et deinde consequitur ut non praedicetur de alio. Aliquando autem cogimur nomen privatorium ponere pro intentione quam habet res in sua essentia, cum non fuerit eius nomen. Hoc autem non ostendit quod haec negatio sit proprium eius nomen, sed est nomen comitans illam, quod transfertur ab eo cui inditum est ad hoc. Si autem ex animalibus non esset praeter hominem nisi hinnibile, hinnibile esset differentia eius. Deinde si non esset hoc nomen et diceretur irrationale, et intelligeretur ex eo hinnibile, tunc irrationale daret significationem differentiae. Postquam autem irrationale est quiddam communius quam differentia uniuscuiusque specierum animalis, et non habent unum aliquid commune ponens affirmativum pro quo possit poni irrationale, in quo conveniant, significativum eius nisi ex intentione privandi rationale. Privationes vero, ex hoc quod sunt privationes, non sunt intentiones constitutivae rerum, sed sunt accidentes et comitantes relativae. Postquam iam sunt essentiae earum, tunc irrationale non est vere differentia in qua conveniant bruta et sit constitutiva eorum. Si autem aliquis voluerit ponere illud differentiam et stabilire quod animal irrationale prius est species et postea genus, et ponere quod animal dividitur una divisione aequali in speciem specialissimam et in genus, simul faciat, et tunc omnis divisiva differentia erit constitutiva. Si autem voluerit modum qui habetur verissime, non erunt istae differentiae. Quomodo enim essent differentiae, cum non constituant aliquam specierum ? Differentiae enim verae non sunt nisi quae sunt constitutivae cum dividunt. De hoc autem quod quidam putant quod differentiarum quaedam sunt conferentes esse — quae dividunt — et deinde expectant donec alia veniat differentia et constitua[n]t simul, sicut rationale quod fortassis putatur animal dividere, sed expectare ad constituendam speciem donec adiungatur ei mortale, haec opinio falsa est. Differentia enim cum dividit, et provenit ex ea constitutio speciei. Non est necesse omnino ut sit constituens speciem specialissimam. Interest enim an dicamus quod speciem constituit, an dicamus quod constituit speciem specialissimam. Rationale autem, quamvis non constituat hominem, qui est species specialissima, constituit tamen animal rationale, quod est species animalis et genus hominis — si esset verum quod dicitur, scilicet quod rationale communius est quam homo, et quod animal rationale praedicatur de homine et angelo, non sola communione nominis, sed univoce. Hoc autem quod dicitur animal rationale est dictum cuius iunctura habet intentionem intellectam quae est minus communis quam animal ; et non est differentia, sed differentia est pars eius, scilicet rationale; nec est proprium ; ergo sine dubio est species eius ; similiter ostenditur quod sit genus hominis, sicut manifestavit auctor Ysagogarum alias. Rationale igitur iam constituit speciem id quod erat genus. Cum ergo divisit, constituit sine dubio. Constat autem de hoc quod una differentia non praedicatur prima praedicatione nisi de una specie semper, nec praedicatur in quale quid de multis speciebus nisi secundario et mediante aliquo.

References in current editions

• AVICENNA, Avicennae peripatetici philosophi ac medicorum facile primi opera in lucem redacta …, mandata ac sumptibus heredum nobilis viri domini Octaviani Scoti, Venetiis 1508., Logyca, Pars 1. C. 10, f. 8vb-9ra